Peter de Roode - Advies & Consultancy | Organisatie advies en management trainingen



 




Ik wil me graag abonneren op de nieuwsbrief van Peter de Roode

Blog


2019-01-30 Feitenkennis

Toen ik van de zomer in Zweden was, viel me op dat er in diverse boekwinkels telkens van één boek grote stapels waren uitgestald. Het was dit boek met een auteur, ik moet het bekennen, waarvan ik nog niet eerder had gehoord. Maar Hans Rosling is bepaald niet bekend of beroemd geworden door dit boek, maar vooral door zijn enorme inspanningen die hij als arts en hoogleraar Internationale Gezondheid heeft verricht. Op de TED speeches kun je hem in de weer zien. Helaas is hij veel te vroeg overleden en is hij vorig jaar ( 2017) op 68-jarige leeftijd gestorven aan de gevolgen van alvleesklierkanker. Zijn zoon en diens vrouw hebben dit boek dat hij aan schrijven was  uiteindelijk afgerond.
Feitenkennis is niet alleen een managementboek, maar is evenzo zeer geschikt voor alle docenten in het onderwijs en voor ouders die hun kinderen een goed tegenwicht willen meegeven voor het vele negatieve nieuws dat dagelijks onze huiskamer wordt in geslingerd en voor iedereen die werkzaam is in een organisatie en graag een goed beeld wil vormen van de werkelijkheid om hem heen. Veel organisaties hebben ‘omgevingsbewustzijn’ opgenomen als belangrijke competentie. Welnu, lees dit boek en je word je anders en zeer bewust van je omgeving.
Rosling richtte in 2005 de Gapminder Foundation op die zich ten doel stelde om ernstige onwetendheid te bestrijden met een op feiten gebaseerd beeld van de wereld. Dat is de drijfveer van hem beschreven in dit boek. Negatief nieuws heeft helaas een grotere kans om ons te bereiken. Het boek opent met een multiple choice test met vragen over zaken als wereldbevolking, inenting, en klimaatstijging. Het zou blijken dat mensen deze vragen bedroevend slecht maken. We scoren slechter dan chimpansees, waarmee Rosling bedoelt dat we minder goed scoren dan antwoorden die we zouden gokken. Hoogopgeleid of niet maakt niet uit en ook wereldwijd: we hebben een somber beeld over de toestand van de wereld. Onterecht, stelt Rosling. Het gaat beter met de wereld dan we denken.
De conclusie van dit alles is dat het wereldbeeld gebaseerd is op verouderde kennis; een wereldbeeld van mensen dat stamde uit de tijd dat hun docenten van school waren gekomen. Rosling maakt de vergelijking met het sprookje ‘De nieuwe kleren van de keizer’, we zien de wereld dus niet zoals die is.
Toch gaat het volgens Rosling steeds beter in de wereld, stap voor stap, jaar na jaar. Maar illusies worden niet gevormd door onze ogen maar door onze hersenen.
In het boek worden tien redenen gegeven waar onze hersenen ons in de steek kunnen laten. Tien redenen waarom we met z’n allen in een somber wereldbeeld geloven. Deze tien redenen vormen het hart van het boek.
Direct al de eerste reden, het kloofinstinct, spreekt zeer tot de verbeelding. Rosling legt uit dat het een grote misvatting is om in twee grote afzonderlijke groepen te denken zoals blank en zwart en rijk en arm. Toch is dat wat er in de hoofden van mensen gebeurt. Dat maakt het aan de ene kant overzichtelijk maar het is echter niet juist. Want, zo stelt Rosling, er zijn vaak geen kloven tussen bijvoorbeeld ontwikkelingslanden en ontwikkelde landen. We moeten ophouden met simpele categorisering in tweetallen. Het blijkt dat lage ontwikkelingslanden veel ontwikkelder zijn dan de meeste mensen denken. Om die reden stelt Rosling voor om niet in tweetallen te denken, zoals bij inkomen niveaus -rijk versus arm- maar in vier categorieën. Hij spreekt in dit geval van level 1 (extreme armoede), level 2 (voedsel is aanwezig maar nog veel onzekerheid), level 3 (mensen hebben werk), level 4 (er is sprake van luxe).
Maar Rosling beschrijft niet alleen het probleem voor elk van de tien redenen, hij geeft ook oplossingen. Een daarvan is dat ‘wij’ (als lezers van een recensie die in level 4 zitten) ons nauwelijks kunnen verplaatsen in de mensen van de andere levels. Vergelijk het met een expert die zich moet kunnen verplaatsen in een beginner. Maar omdat dit niet gebeurt, creëren mensen zo hun eigen werkelijkheden.  
Elk hoofdstuk eindigt met een heldere samenvatting. Zo lezen we bij hoofdstuk Het kloofinstinct dat we moeten oppassen voor vergelijkingen van gemiddelden, dat we op onze hoede moeten zijn voor vergelijkingen met uitersten en dat wij van bovenaf (level 4) een vertekend beeld kunnen hebben als we omlaag kijken.
Wil dit alles zeggen dat Rosling een enorme optimist is? Nee. Hij noemt zich zelf een possiblist iemand die tussen de optimist en de realist inzit. Natuurlijk maakt hij zich ook zorgen over veel zaken in de wereld, zoals: de wereldwijde pandemie, de financiële ineenstorting, een wereldoorlog, klimaatverandering en extreme armoede en onbekende gevaren. Hij zegt niet we ons geen zorgen moeten maken wel dat we ons over de juiste dingen zorgen moeten maken.
Het laatste hoofdstuk is gewijd aan ‘Feitenkennis in de praktijk’. Wat kunnen we met deze inzichten? Rosling laat zien dat ook scholen hier een belangrijke rol (kunnen) spelen. Kinderen zouden we zowel bescheidenheid als nieuwsgierigheid moeten bijbrengen. Hij stelt de vraag waarom op onze scholen en bedrijfsopleidingen niet de actuele basiskennis onderwijzen over een veranderende wereld? Ons wereldbeeld bijstellen is belangrijker dan het corrigeren van spelfouten. En een wereldbeeld dat gebaseerd is op feiten geeft ons minder stress.
Een fascinerend boek, goed geschreven, uitstekend onderbouwd met een hoopvolle boodschap.




Eerdere posts

2019-01-30 Feitenkennis
2018-12-31 Het verhaal van je leven (boekrecensie)
2018-11-02 Talent versus volharding
2018-05-18 Reflecties bij een Action Learning leergang
2018-01-27 Prochaska en fasen van gedragsverandering
2017-10-04 Joseph Campbell
2017-09-10 Alleen voor vrouwen: de weg van de heldin
2017-05-07 Veranderen als denkhouding en de invloed van de Stoïcijnen
2017-02-13 Eigenaarschap en de reis van de held
2016-11-21 Kijken naar kunst maakt ons reflectiever
2016-06-27 Veranderkundige observaties bij de Brexit
2016-03-22 Alphabet: documentaire over verkeerde aannames
2016-02-06 Over kathedralen bouwen en stenen sjouwen
2016-01-18 Theatervoorstellingen in organisaties
2015-12-15 Samenwerken tussen organisaties is als wonen in het buitenland
2015-11-24 Positieve organisaties en tweetaligheid
2015-09-27 Over de Why en betekenis.
2015-04-22 Jobcrafting: naar een betere baan zonder weg te gaan
2015-04-01 Morele verontwaardiging
2015-03-06 Democratie, inspraak en de metafoor van de koekjesfabriek.
2015-02-11 De zichzelfwegcijferende gever
2018-11-23 In gesprek over geen tijd hebben
2014-10-30 Het braafste jongetje van de klas en single loop learning
2014-10-20 Arthur Gotlieb, de NZa en de rol van HRM
2014-09-14 Faciliteren van intrinsieke motivatie
2014-09-01 In dialoog treden
2014-06-09 Jezelf zijn
2014-04-14 Nieuw boek: De interne veranderaar
2014-03-05 Waarom de traditionele compliance-aanpak niet werkt en aanzet voor een alternatieve aanpak
2018-11-23 Leren en presteren
2014-02-03 Sociale innovatie en flow
2014-01-09 Praktijkboek Veranderdiagnose: een alternatief voor 80% mislukte veranderingen
2013-12-09 Duurzame inzetbaarheid: ieders verantwoordelijkheid
2013-10-30 De berijder, de olifant en het pad
2013-10-02 De opmars van de neurologie
2013-06-24 De kunst van het paradoxale leven
2013-05-06 Omgaan met onzekerheid. Over Mediocristan en Extremistan
2013-04-23 De moed tot waarheid
2013-04-08 Misstanden bij de VU
2013-03-11 De invloed van levensomstandigheden op individuele waarden
2013-02-25 Organisatieontwikkeling door persoonlijke ambitie
2013-02-01 De economie van goed en kwaad
2013-01-04 Invloed in tijden van verandering
2012-12-17 Wie ben ik om zijn gezag in twijfel te trekken?
2012-12-01 De liefde-haat-verhouding van organisaties met hun hero´sche leiders
2012-11-21 Imitatiegedrag
2018-11-23 The set up to fail syndrome
2012-10-24 Meer doen met minder
2012-10-24 Talentontwikkeling en gezond verstand
2012-07-11 Naar een MD programma Nieuwe Stijl


© 2019 pderoode.com