Peter de Roode - Advies & Consultancy | Organisatie advies en management trainingen



 




Ik wil me graag abonneren op de nieuwsbrief van Peter de Roode

Blog


2018-01-27 Prochaska en fasen van gedragsverandering

Een van onze kinderen rookte. Als ouder vind je dat niet heel aangenaam maar ken je ook je grenzen en besef je dat voorlezen wat er op het pakje sigaretten staat, namelijk: ‘Roken is dodelijk’ weinig zin heeft. We zullen het desondanks vele malen hebben gedaan. En natuurlijk zonder enige vorm van succes. Een paar jaar geleden besloten mijn vrouw en ik hem mee te nemen naar ‘Body World’s een tentoonstelling over het menselijk lichaam waarin allerlei skeletten getoond werden en goed zicht werd geboden op allerlei organen. Bij een van de skeletten waren de longen helemaal zwart. Ik zei tegen onze zoon: “Moet je eens kijken, die longen zijn helemaal zwart, waarschijnlijk veel gerookt.” Hij begon door te krijgen dat dit bezoek niet beperkt zou gaan worden tot algemene educatie en zei a tempo: “Ja maar die persoon heeft waarschijnlijk één pakje per dag gerookt, ik rook slechts een paar sigaretten per dag”.

Ik moest aan dit voorval denken toen ik het boek van Prochaska las ‘Change for good’. Dit boek gaat over een fasenmodel dat Prochaska c.s. toegepast hebben op verslaafden met betrekking tot roken, drugs, eten, seks en games. Hun model is interessant en zet aan tot denken. De vraag die veranderaars zich kunnen stellen is of dit fasenmodel van toepassing kan zijn voor gedragsverandering in organisaties.

Het levenswerk van Prochaska gaat over onderzoek hoe mensen vanuit zichzelf veranderen, dus zonder hulp van anderen. De drijfveer die hier aan ten grondslag ligt, is dat de vader van Prochaska een alcoholist was en Prochaska niets kon doen voor zijn vader. Prochaska wilde daarom een integrale, allesomvattende benadering opstellen. Zijn fasenmodel dat hij opstelde is gebaseerd op verschillende theorieën zoals de psycho-analyse, humanistische theorie, gestalt en experimentele theorie, cognitieve theorie, en behaviorisme.
Het model kent de volgende fasen:
Fase 1- Ontkenning: de meeste ontkenners willen zelf niet veranderen, hun omgeving wil dat zij veranderen.
Fase 2 - Bewustwording: erkennen dat je een probleem hebt, maar een reden hebben voor jezelf om nog niet te starten.
Fase 3 - Voorbereiding: een belangrijke stap hierbij is dat je aan anderen vertelt dat je gaat veranderen.
Fase 4 – Actie: de voorbereiding omzetten in handelen.
Fase 5: Onderhoud. Consolideren van wat je hebt bereikt. Waarschijnlijk de moeilijkste fase, de kans op terugval is immers zeer groot.
Fase 6- Beëindiging. Afsluiting van het traject en er vaststellen dat het ongewenste gedrag niet meer terugkomt.

Wat leerde dit fasenmodel mij? Dat mijn zoon bij Body World’s in de ontkenningsfase zat. Kenmerkend voor deze fase is dat je vindt dat jij geen probleem hebt. Een ander vindt dat. Voor jou wel te verstaan. In de ontkenningsfase is er weerstand tegen verandering. Het laatste wat hulpverleners dan moeten doen is de betrokkenen in de actiestand zien te krijgen. Heeft geen enkele zin, legt Prochaska uit. We moeten hen bewust maken dat ze weerstand vertonen!

Een tweede inzicht dat ik opdeed was dat de bewustwordingsfase geen enkele garantie is dat iemand iets gaat doen. Op een bepaald moment zei onze zoon: “Roken is wel slecht voor mijn gezondheid”. Prochaska legt uit dat iemand heel lang in zo’n fase kan blijven. Als ouder hoop je dan dat als die dat gisteren zegt, hij vandaag gaat veranderen. Nee dus. Kan lang duren en geduld hebben is als hulpverlener van belang. Maar ook in de voorbereidingsfase leerde ik dat geduld hebben van het grootste belang is en niet gepaard moet gaan met te hooggespannen verwachtingen. “Ik denk dat ik ga stoppen met roken”. Het zou nog enkele maanden duren voordat er actie werd ondernomen.

Het fasenmodel is geen lineair model, mensen kunnen immers terugvallen naar een vorige fase. Succesvolle veranderaars gaan wel drie tot vier keer door de fasen heen. Prochaska c.s. vinden dat we daarom niet van ‘instorting’ of ‘terugval’ moeten praten maar van ‘reclycle’Het boek kent veel voorbeelden van allerlei verslaafden, maar wie het boek -zoals ik- leest met de intentie om hier veranderkundige inzichten op te doen, zal dat niet storend vinden. Ik denk dat de inzichten van Prochaska’s theorie van nut kunnen zijn bij gedragsveranderingen in organisaties, denk aan: bewustwording in welke fase je zit voor de betrokkenen en geduld hebben voor de hulpverlener. Tevens realiseer ik me meer dan voorheen dat ‘terugval’ normaal is, en dat veranderaars of hulpverleners daar niet boos of geïrriteerd over moeten worden en dat ze een ander woord voor ‘terugval’ moeten zoeken. 




Eerdere posts

2018-05-18 Reflecties bij een Action Learning leergang
2018-01-27 Prochaska en fasen van gedragsverandering
2017-10-04 Joseph Campbell
2017-09-10 Alleen voor vrouwen: de weg van de heldin
2017-05-07 Veranderen als denkhouding en de invloed van de Stoïcijnen
2017-02-13 Eigenaarschap en de reis van de held
2016-11-21 Kijken naar kunst maakt ons reflectiever
2016-06-27 Veranderkundige observaties bij de Brexit
2016-03-22 Alphabet: documentaire over verkeerde aannames
2016-02-06 Over kathedralen bouwen en stenen sjouwen
2016-01-18 Theatervoorstellingen in organisaties
2015-12-15 Samenwerken tussen organisaties is als wonen in het buitenland
2015-11-24 Positieve organisaties en tweetaligheid
2015-09-27 Over de Why en betekenis.
2015-04-22 Jobcrafting: naar een betere baan zonder weg te gaan
2015-04-01 Morele verontwaardiging
2015-03-06 Democratie, inspraak en de metafoor van de koekjesfabriek.
2015-02-11 De zichzelfwegcijferende gever
2015-01-13 In gesprek over ‘geen tijd hebben’
2014-10-30 Het braafste jongetje van de klas en single loop learning
2014-10-20 Arthur Gotlieb, de NZa en de rol van HRM
2014-09-14 Faciliteren van intrinsieke motivatie
2014-09-01 In dialoog treden
2014-06-09 Jezelf zijn
2014-04-14 Nieuw boek: De interne veranderaar
2014-03-05 Waarom de traditionele compliance-aanpak niet werkt en aanzet voor een alternatieve aanpak
2014-02-18 Leren én presteren
2014-02-03 Sociale innovatie en flow
2014-01-09 Praktijkboek Veranderdiagnose: een alternatief voor 80% mislukte veranderingen
2013-12-09 Duurzame inzetbaarheid: ieders verantwoordelijkheid
2013-10-30 De berijder, de olifant en het pad
2013-10-02 De opmars van de neurologie
2013-06-24 De kunst van het paradoxale leven
2013-05-06 Omgaan met onzekerheid. Over Mediocristan en Extremistan
2013-04-23 De moed tot waarheid
2013-04-08 Misstanden bij de VU
2013-03-11 De invloed van levensomstandigheden op individuele waarden
2013-02-25 Organisatieontwikkeling door persoonlijke ambitie
2013-02-01 De economie van goed en kwaad
2013-01-04 Invloed in tijden van verandering
2012-12-17 Wie ben ik om zijn gezag in twijfel te trekken?
2012-12-01 De liefde-haat-verhouding van organisaties met hun heroïsche leiders
2012-11-21 Imitatiegedrag
2012-11-09 The set up to fail syndrome
2012-10-24 Meer doen met minder
2012-10-24 Talentontwikkeling en gezond verstand
2012-07-11 Naar een MD programma Nieuwe Stijl


© 2018 pderoode.com