Peter de Roode - Advies & Consultancy | Organisatie advies en management trainingen



 




Ik wil me graag abonneren op de nieuwsbrief van Peter de Roode

Blog


2015-04-01 Morele verontwaardiging

We zijn de afgelopen weken zeer verontwaardigd. Moreel verontwaardigd wel te verstaan. Kwesties over goed en fout gaan ons aan het hart en we laten ons graag meeslepen door de media die elk nieuwtje als een enorme onthulling lanceren. Zo hebben we vernomen dat er bij de VVD nogal wat mis gaat op het gebied van integriteit. Achtereenvolgens konden Opstelten en Teeven, Verheijen en Leegte het veld ruimen. Maar we vernamen ook dat ‘knuffelcrimineel’ Willem Holleeder ‘gewoon’ een psychopaat is en niet de aandacht verdiende van allerlei tv programma’s en bladen. En wat te denken van de Duitse piloot die zelfmoord pleegde en in zijn daad 144 passagiers de dood in joeg. En van de bonussen die topbestuurders van banken zichzelf (pardon: door de Raad van Commissarissen) gegeven zouden hebben.
In al deze gevallen zijn we moreel verontwaardigd. ‘Hoe heeft het zover kunnen komen? ‘ vragen we ons verwonderd af.  

We voelen intuïtief aan dat er iets niet goed zit. Maar daarna gaan we weer over tot de orde van de dag. Op het werk praten we er nog over bij de lunch en dan weer snel verder. Het zijn herhalende patronen: in plaats van Opstelten hebben we Hirsch Ballin of Donner gehad die het veld moesten ruimen. En ook de bankbonussen zijn van alle tijden. Dus wat is nieuw? Toch blijven we ons telkenmale opnieuw druk maken. Het is een klucht die we gezamenlijk opvoeren of zoals Shakespeare opmerkte: “All the world’s a stage” (Alles is theater). We spelen allemaal rollen. Waarom we dat doen? Ik denk omdat we het enerzijds wel leuk vinden om het over anderen te hebben maar dat we het vooral doen om de aandacht af te leiden van fundamentelere zaken waarover we ons echt druk zouden moeten maken.

De filosofe Susan Neiman stelt ons de vraag of we denken dat we met onze keuzes invloed denken te hebben op de wereld waarin we leven. Mijn gevoel zegt me dat een overgroot deel van de mensen in Nederland (over de rest van de wereld heb ik geen enkel gevoel) die vraag ontkennend zal beantwoorden. “So what?”, hoor ik u denken. Het betekent m.i. dat ze de wereld accepteren zoals die is. Dus ook bovenstaande morele kwesties: ze praten er wat over, spelen een rol, maar nooit met de intentie om de problemen op te lossen, laat staan de wereld beter te maken. Want voor hen geldt: “Het is zoals het is”. Voor deze mensen geldt dat ze niet vrij zijn, ze zijn afhankelijk, vaak van hun leidinggevende of hun werkgever en hebben onechte behoeften zoals de vraag of hun Smartphone van twee jaar oud niet vervangen moet worden. Het was de grote filosoof Jean-Jacques Rousseau -die leefde van 1712-1778 en gezien kan worden als de voorloper van de Verlichting- die stelde dat onze maatschappij ons infantiliseert. Hij meende dat de mens weliswaar vrij geboren is, maar overal geketend is. 

Mensen die geketend zijn, zullen de bovenvermelde media-onderwerpen inbrengen als grappige anekdotes maar nooit met de intentie er zelf lering uit te trekken. Verantwoordelijkheid nemen betekent dat je je morele verontwaardiging zeker blijft uiten maar tegelijkertijd de vraag aan de orde stelt hoe het beter zou kunnen.  
Neiman merkt op dat als het evenwicht tussen gedrag en beloning zoek is, dit dient te worden hersteld, niet door je eigen eisen bij te stellen maar door aan de wereld te werken. Een proactieve houding dus -niet ten aanzien van materiele zaken-  maar ten aanzien van echte morele kwesties. Morele vooruitgang dus. De hoofdgedachte van de Verlichting, namelijk het besef van ons vermogen om de wereld te veranderen door onze daden, is nog steeds actueel.




Eerdere posts

2017-10-04 Joseph Campbell
2017-09-10 Alleen voor vrouwen: de weg van de heldin
2017-05-07 Veranderen als denkhouding en de invloed van de Stoïcijnen
2017-02-13 Eigenaarschap en de reis van de held
2016-11-21 Kijken naar kunst maakt ons reflectiever
2016-06-27 Veranderkundige observaties bij de Brexit
2016-03-22 Alphabet: documentaire over verkeerde aannames
2016-02-06 Over kathedralen bouwen en stenen sjouwen
2016-01-18 Theatervoorstellingen in organisaties
2015-12-15 Samenwerken tussen organisaties is als wonen in het buitenland
2015-11-24 Positieve organisaties en tweetaligheid
2015-09-27 Over de Why en betekenis.
2015-04-22 Jobcrafting: naar een betere baan zonder weg te gaan
2015-04-01 Morele verontwaardiging
2015-03-06 Democratie, inspraak en de metafoor van de koekjesfabriek.
2015-02-11 De zichzelfwegcijferende gever
2015-01-13 In gesprek over ‘geen tijd hebben’
2014-10-30 Het braafste jongetje van de klas en single loop learning
2014-10-20 Arthur Gotlieb, de NZa en de rol van HRM
2014-09-14 Faciliteren van intrinsieke motivatie
2014-09-01 In dialoog treden
2014-06-09 Jezelf zijn
2014-04-14 Nieuw boek: De interne veranderaar
2014-03-05 Waarom de traditionele compliance-aanpak niet werkt en aanzet voor een alternatieve aanpak
2014-02-18 Leren én presteren
2014-02-03 Sociale innovatie en flow
2014-01-09 Praktijkboek Veranderdiagnose: een alternatief voor 80% mislukte veranderingen
2013-12-09 Duurzame inzetbaarheid: ieders verantwoordelijkheid
2013-10-30 De berijder, de olifant en het pad
2013-10-02 De opmars van de neurologie
2013-06-24 De kunst van het paradoxale leven
2013-05-06 Omgaan met onzekerheid. Over Mediocristan en Extremistan
2013-04-23 De moed tot waarheid
2013-04-08 Misstanden bij de VU
2013-03-11 De invloed van levensomstandigheden op individuele waarden
2013-02-25 Organisatieontwikkeling door persoonlijke ambitie
2013-02-01 De economie van goed en kwaad
2013-01-04 Invloed in tijden van verandering
2012-12-17 Wie ben ik om zijn gezag in twijfel te trekken?
2012-12-01 De liefde-haat-verhouding van organisaties met hun heroïsche leiders
2012-11-21 Imitatiegedrag
2012-11-09 The set up to fail syndrome
2012-10-24 Meer doen met minder
2012-10-24 Talentontwikkeling en gezond verstand
2012-07-11 Naar een MD programma Nieuwe Stijl


© 2017 pderoode.com